Jun
7
Stratocumulus
Chmury Sc mogą tworzyć się wskutek wzrostu wymiarów przynajmniej niektórych członów chmur
Ac. Chmury Sc czasami powstają w powietrzu czystym pod chmurami As lub częściej Ns, mogą one
także tworzyć się w wyniku przekształcania się chmur Ns. Sc mogą się rozwinąć wskutek unoszenia się
warstwy chmur S lub też w wyniku konwekcyjnych i falowych jej przemian przy jednoczesnej zmianie
wysokości lub pozostaniu na tym samym poziomie. Sc często tworzą się przez rozpościeranie się górnej
lub środkowej części chmur Cu lub Cb, jak również w późniejszych godzinach południowych lub wieczornych
przez spłaszczenie się chmur Cu.
Sc składają się z kropelek wody, czasami łącznie z kroplami deszczu lub krupami śnieżnymi, rzadziej
z kryształkami i płatkami śniegu. Sc najczęściej występują w postaci płatów lub warstw złożonych z
członów chmur Ac, lecz położonych na niższym poziomie, wskutek czego są pozornie większej wielkości.
Wielkość, grubość i kształt członów tych chmur zmienia się w szerokich granicach. Niekiedy człony
mają kształt równoległych walców, które mogą być rozdzielone pasmami czystego nieba. W pewnych
przypadkach, szczególnie w szerokościach międzyzwrotnikowych, chmura Sc występuje w kształcie
dużego pojedynczego walca. Bardzo rzadko płat chmury Sc posiada mniej lub bardziej regularnie
rozmieszczone okrągłe otwory, z których wiele ma brzegi postrzępione. Otwory te często nadają chmurze
wygląd podobny do sieci lub plastra miodu. Płaty chmur Sc często występują jednocześnie na dwu
lub więcej poziomach. W nielicznych przypadkach chmury Sc obserwuje się w postaci wydłużonych
płatów w kształcie soczewek lub migdałów, o wyraźnych zarysach, lub tez w kształcie wieżyczek, wyrastających
ze wspólnej poziomej podstawy. Stopień przenikania światła przez chmury Sc zmieniają się
w szerokich granicach. Czasami większa część chmury jest dostatecznie cienka, aby można było określić
położenie Słońca. W innych przypadkach chmura jest na tyle nieprzeświecająca, że zupełnie zakrywa
tarcze słoneczną. Nieprzeświecające warstwy chmury Sc posiadają często dolna powierzchnią
nierówną, której nierówności tworzą niejako płaskorzeźbę.
Chmury Sc dają niekiedy opady o słabym natężeniu w postaci słabego deszczu, śniegu lub krup śnieżnych.
Przy wyjątkowo niskich temperaturach chmury Sc mogą dać obfite Virga z kryształków lodu, na
których nieraz występują zjawiska halo. Gdy chmura Sc nie jest gruba, obserwuje się niekiedy na niej
wieniec lub iryzacje.
Stratus
Chmura S w postaci jednolitej warstwy tworzy się wskutek ochłodzenia najniższych warstw atmosfery.
Fragmenty lub strzępy chmury S mogą stanowić krótkotrwałe przejściowe stadia podczas powstawania
lub zanikania warstw chmur S. Postrzępione chmury S jako chmury towarzyszące (Pannus) mogą
powstać także pod wpływem turbulencji, gdy wzrasta wilgotność powietrza wskutek parowania opadu,
pochodzącego z chmur As, Ns, Cb lub Cu.
Chmury S mogą powstawać z chmur Sc wtedy, gdy dolna powierzchnia tych ostatnich obniża się lub
zatraca swoją rzeźbę, czy też swój widoczny podział, jednakże nie wskutek występowania opadu.
Częstym procesem, który prowadzi do powstawania chmur S, jest powolne unoszenie się warstwy mgły
wskutek ogrzewania się podłoża lub wzrostu prędkości wiatru. Mgła, utworzona nad morzem i unoszoną
przez wiatr wiejący od morza ku wybrzeżu, może występować w głębi lądu jako chmura S.
Chmura Stratus jest zwykle złożona z małych kropelek wody, przy niskich temperaturach może się
składać z małych cząsteczek lodu. Gdy chmura S jest gęsta lub gruba, zawiera często kropelki mżawki i
18
niekiedy słupki lodowe lub śnieg ziarnisty. Chmura S najczęściej występuje jako mglista, szara i prawie
jednostajna warstwa, posiadająca często tak niską dolną podstawę, że zasłania wierzchołki niskich
wzgórz lub wysokich budowli. Chmura ta czasami jest tak cienka, że zarysy Słońca lub Księżyca mogą
być przez nią wyraźnie widoczne; częściej jednak jest na tyle nieprzeświecająca, że zasłania Księżyc
lub Słońce. W pewnych przypadkach ma ona ciemny lub nawet groźny wygląd. Dolna powierzchnia
chmury S jest zwykle dobrze zaznaczona i może być sfalowana. Czasami chmura S jest obserwowana w
postaci fragmentów o zmieniających się wymiarach i jasności, mniej lub bardziej połączonych ze sobą,
lub tez w postaci strzępów.
Jeśli chmura Stratus jest bardzo cienka, to powoduje występowanie wieńca dookoła Słońca lub Księżyca,
a wyjątkowo przy bardzo niskich temperaturach może powodować halo. Opady z chmur S, sięgają
ziemi, mają postać mżawki, słupków lodowych lub śniegu ziarnistego.
Jun
5
Cirrus
Chmury Cirrus powstają często wskutek przekształcenia się virga chmur Cc lub Ac albo też górnej
części chmur Cb . Mogą one również powstać w wyniku przemian zachodzących w chmurach Cs o nierównomiernej
grubości, w której najcieńsze części zanikły wskutek parowania. Chmury Ci w kształcie
kłaczków o zaokrąglonych wierzchołkach powstają często w powietrzu wolnym od produktów kondensacji
pary wodnej.
Chmury Ci składają się z kryształków lodu. Mogą występować w postaci cienkich włókien lub nitek,
prawie prostoliniowych nieregularnie zagiętych lub poplątanych w chaotyczny sposób. Mają one niekiedy
kształt przecinków zakończonych u góry haczykiem lub niezaokrąglonym kłaczkiem. Chmury Ci
występują także w ławicach na tyle gęstych, że wydają się szare, gdy znajda się w kierunku Słońca. Ten
gatunek chmur Ci może również lekko przesłaniać Słońce, rozmywać jego zarysy lub nawet zasłaniać je
zupełnie.
Ci rzadziej ukazują się w kształcie małych zaokrąglonych kłaczków mniej lub bardziej rozrzuconych,
często ze smugami opadowymi lub w kształcie małych zaokrąglonych wieżyczek czy też małych baszt,
wyrastających ze wspólnej podstawy. Człony chmur Ci są niekiedy ułożone w szerokie równoległe pasma,
które wydają się zbieżnymi ku horyzontowi. Ci dostatecznie wzniesione nad horyzontem są białe
w ciągu całego dnia. W każdym razie są bielsze niż jakiekolwiek inne chmury znajdujące się w tej samej
części nieba. Gdy tarcza słoneczna znajduje się na wysokości horyzontu, chmury Ci są białawe,
podczas gdy inne chmury znajdują się na niższych poziomach, mogą przejmować barwę żółtą lub pomarańczowa.
Gdy Słońce znika pod horyzontem, chmury Ci znajdujące się wysoko na niebie zmieniają
barwę z żółtej na różowa, następnie na czerwona i w końcu na szara. O wschodzie Słońca kolejność
barw zjawia się w odwrotnym porządku.
W pobliżu horyzontu chmury Ci przejmują często zabarwienie żółtawe lub różowawe; barwy chmur innych
rodzajów, występujących na niższych poziomach, są mniej wyraźne.
Zjawiska halo mogą być obserwowane, jednakże, wskutek małych rozmiarów chmur Ci, pierścienie
halo prawie nigdy nie ukazują się w kształcie pełnych kręgów.
Cirrocumulus
Chmury Cc mogą powstać w powietrzu wolnym od produktów kondensacji pary wodnej. Mogą również
powstawać w wyniku przekształcenia się chmur Ci lub Cs albo wskutek zmniejszania się wymiarów
członów ławicy płatu lub warstwy chmur Altocumulus. Chmury Cc w kształcie soczewek lub migdałów
powstają zazwyczaj w wyniku lokalnego, orograficznego uniesienia warstwy wilgotnego powietrza.
Chmury Cc składają się prawie wyłącznie z kryształków lodu; mogą w nich występować również i
kropelki silnie przechłodzonej wody, które na ogół szybko przekształcają się w kryształki lodu.
Chmury te występują na ogół w postaci płatów mniej lub bardziej rozpostartych i składających się z
bardzo małych członów w kształcie ziarenek, zmarszczek. Płaty te wykazują często jeden lub dwa kierunki
sfalowania. Mogą również posiadać brzegi włókniste. Bardzo rzadko płaty chmur Cc mogą posiadać
małe, zaokrąglone przerwy rozmieszczone mniej lub bardziej regularnie, tak że chmury mają często
wygląd przypominający sieć lub plaster miodu. Brzegi tych przerw są często postrzępione.
Cc występują również w ławicach o kształcie soczewek lub migdałów często bardzo wydłużonych i zazwyczaj
o wyraźnych zarysach. Rzadziej człony chmur Cc przybierają kształty bardzo małych kłaczków
o postrzępionych dolnych częściach lub bardzo małych wypukłości, przypominających wieżyczki,
wyrastające ze wspólnej poziomej podstawy. Cc zawsze są na tyle przejrzyste, że pozwalają określić
położenie Słońca lub Księżyca. Na chmurach tego rodzaju występuje niekiedy zjawisko wieńców lub
iryzacji