May

19

Charakterystyka rodzajów chmur

Filed Under Uncategorized | Leave a Comment

1. Cirrus (Ci). Pojedyncze, delikatne chmury o włóknistej budowie, bez cieniów, na ogół białe, często o jedwabistym
połysku. Chmury te mają najrozmaitsze kształty; raz jako pojedyncze kosmyki, to znowu jakby
pociągnięte na niebie kreski, już to jako pióra lub rozciągnięte nitki z kłaczkami. Często są one ułożone w
pasma, jakby napięte na sklepieniu niebieskim i w wyniku perspektywy zdające się zbiegać w jednym lub
dwu przeciwległych punktach horyzontu.
2. Cirrocumulus (Cc). Warstwa albo ławica chmur Cirrus, złożona z małych białych płatków lub też z bardzo
małych kulek bez cieniów ułożonych w grupach, szeregach wreszcie w kształcie drobnych fal, przypominających
często układ piasku nad morzem.
3. Cirrostratus (Cs). Delikatna biała zasłona, nie zacierająca zarysów Słońca lub Księżyca, ale powodująca
występowanie zjawisk halo dookoła tych ciał niebieskich. Czasem jest ona zupełnie przeźroczysta i nadaje
błękitowi nieba tylko mleczny wygląd, niekiedy wykazuje także mniej lub więcej wyraźną budowę włóknistą
w postaci pogmatwanych nitek.
4. Altocumulus (Ac). Warstwa składająca się z płaskich brył lub fałd. Elementy warstwy ułożone regularnie są
dość małe, cienkie i mogą być częściowo zacienione. Poszczególne części warstwy układają się w grupy,
pasma lub rulony w jednym albo dwu kierunkach. Są one przy tym często tak ściśle zgrupowane, że ich
brzegi łączą się ze sobą.
Brzegi cienkich przezroczystych części chmur wykazują często iryzację (perłowy połysk), co jest właściwością
tego rodzaju chmur.
5. Altostratus (As). Włóknista lub prążkowana zasłona mniej lub więcej szarego, lub niebieskawego koloru.
Chmury te przypominają gruby Cirrostratus, nie dają jednak zjawisk halo, a Słońce lub Księżyc prześwieca
przez nie niewyraźnie, jak przez matową szybę.
Gdy Altostratus jest cienki (Altostratus translucidus), staje się podobny do chmury Cirrostratus, gdy
zaś jest bardzo gruby i ciemny (Altostratus opacus), to Słońce lub Księżyc całkowicie za nim znika. W tym
ostatnim przypadku występują często wskutek różnic grubości chmury obok stosunkowo jasnych obszarów
części bardzo ciemne. U podstawy chmury nie obserwuje się jednak wyraźnych nierówności, a cała masa
chmur jest miejscami włóknista lub prążkowana.
Obserwuje się wszystkie formy przejściowe od chmur Altostratus wysokich, do chmur Cirrostratus z
jednej strony, z drugiej zaś – od chmur Altostratus niskich do chmur Nimbostratus.
Z chmur Altostratus może padać deszcz lub śnieg. Jeżeli jednak deszcz jest silny, to znaczy, że warstwa
chmur stała się bardzo gruba i znacznie się obniżyła tworząc Nimbostratus. Przeciwnie – obfity śnieg może
padać z chmur Altostratus.

6. Stratocumulus (Sc). Warstwa lub ławica złożona z płaskich brył lub kłębków. Najmniejsze, jeszcze dość
regularnie rozmieszczone, części warstwy są dość grube, rozmyte, szare lub rulony, przy czym są one często
ułożone w jednym lub w dwu kierunkach. Przeważnie bryły te są tak zagęszczone, że brzegi ich stykają się,
jeśli wówczas pokrywają one całe niebo – nad lądem przede wszystkim w zimie – to wygląda ono jak sfalowane.
7. Stratus (St). Równomierna warstwa chmur analogiczna do mgły, która jednak nie dosięga powierzchni
ziemi.
Jeżeli warstwa leży bardzo nisko i jest porozrywana w pojedyncze nieregularne strzępy, to określamy ją
wtedy nazwą Fractostratus.
8. Nimbostratus (Ns). Pozbawione struktury, niskie, jednolite chmury deszczowe o ciemno-szarym wyglądzie,
lecz jak gdyby słabo wewnątrz oświetlone.
Jeżeli występuje opad – to jest on ciągły w postaci deszczu lub śniegu. Nie można klasyfikować powłoki
chmur jako Nimbostratus wyłącznie na podstawie opadu, bowiem zdarza się, że z chmur Nimbostratus
nie pada ani deszcz, ani śnieg.
Często istnieje opad nie dosięgający ziemi. W tym przypadku podstawa chmur wygląda „wilgotno” i
jest rozmyta, ponieważ wszędzie zwisają smugi tzw. „virga”. Określenie podstawy staje się wówczas niemożliwe.
9. Cumulus (Cu). Grube chmury o pionowym rozwoju, których górna część tworzy kopułę pokrytą kłębami,
podczas gdy podstawa jest prawie pozioma.
Jeżeli chmura znajduje się po przeciwnej stronie nieba niż Słońce, jej powierzchnia widoczna dla obserwatora
jest bardziej błyszcząca niż brzegi kłębów. Jeżeli promienie Słońca padają z boku – chmura wykazuje
duże kontrasty w oświetleniu. Jeżeli wreszcie znajduje się przed Słońcem – wydaje się ciemna o jasnych
konturach.
Chmury przypominające kształtem chmury Cumulus, jedynie bardzo postrzępione, których poszczególne
części wykazują nieustanne zmiany – określa się jako Fractocumulus.
10. Cumulonimbus (Cb). Potężne masy chmur, o dużym pionowym rozwoju, których części kłębiaste wznoszą
się w kształcie gór lub wież, których jednakże górna część wykazuje budowę włóknistą i niejednokrotnie
rozpościera się na kształt kowadła.
Chmury Cumulonimbus mają podstawę, podobnie jak Nimbostratus. Na niej obserwuje się zwykłe
smugi „virga”. Często jeszcze poniżej podstawy chmur Cumulonimbus tworzą się niskie porozrywane
chmury Fractocumulus lub Fractostratus.
Chmury Cumulonimbus dają na ogół przelotne opady (z reguły ulewy) deszczu lub śniegu (niekiedy
krupy lub grad), którym często towarzyszą wyładowania elektryczne.
Jeżeli nie można zaobserwować wierzchołka chmury, to już sam tylko przelotny opad wystarcza do
rozpoznania Cumulonimbus.

May

9

Rodzaj chmur

Filed Under Uncategorized | Leave a Comment

ważną częścią obserwacji chmur jest możliwie dokładne określenie ich rodzaju. Rodzaj chmur
wiąże się bowiem ściśle ze stanem termo-hydrodynamicznym atmosfery. Nie wchodząc tu w żadne rozważania,
mające na celu wytłumaczenie powstawania określonych form chmur w danych warunkach w atmosferze, zajmiemy
się ich klasyfikacją w zależności od ich wyglądu zewnętrznego. Ograniczymy się tym samym do materiału
ważnego dla służby obserwacyjnej.
Bogactwo form chmur spowodowało, że ich klasyfikacja przez długi czas była niejednolita. Wspomniana
niejednolitość w sposobie ich klasyfikowania została usunięta dopiero na gruncie współpracy i postanowień
Międzynarodowej Organizacji Meteorologicznej, w wyniku których przyjęto jedynie 10 głównych rodzajów
chmur w służbie obserwacyjnej. Opierając się na Międzynarodowym Atlasie Chmur i Wyglądów Nieba (Atlas
der Wolken und Himmelsansichten) przeprowadzimy ich ogólną klasyfikację oraz podamy krótką charakterystykę
ich wyglądu.
Na wszystkich prawie wysokościach chmury mogą występować w trzech postaciach: